Slik går de fram i søknaden
Innbyggarar, grunneigarar og næringsdrivande i kommunen kan søke skriftleg til Statsforvaltaren og grunngi kvifor de ønskjer å få utgreia ei grensejustering. Søknaden må innehalde kart med framlegg til nye grenser.
Framdrifta i utgreiinga
Vi varslar dei aktuelle kommunane om eventuelle søknader som kjem inn.
Departementet (eller Statsforvaltaren etter delegert myndigheit) skal behandle søknaden og avgjere om grensejusteringa skal utgreiiast.
Dersom det blir ei utgreiing, er det Statsforvaltaren som står for denne. Statsforvaltaren vurderer funna i utgreiinga og gir departementet eit råd i saka. Departementet tar endeleg avgjerd.
Forslag blir fremja, og saka blir utgreidd.
Kommunane og berørte partar får høve til å uttale seg. Innbyggjarane i området skal høyrast.
Statsforvaltaren vurderer saka og gir ei tilråding.
Endeleg vedtak blir fatta av departementet.
Kva er grensejustering?
Grensejustering er ei mindre endring av kommunegrenser der eit avgrensa område blir flytta frå éin kommune til ein annan. Tiltaket blir brukt når det er behov for å tilpasse kommunegrensene betre til korleis innbyggjarar og tenester faktisk heng saman i praksis.
Grensejustering skil seg frå kommunesamanslåing ved at endringa gjeld eit mindre område og normalt ikkje påverkar organiseringa av kommunane i vesentleg grad.
Reglane om grensejustering skal sikre:
- gode og samanhengande tenestetilbod til innbyggjarane
- føremålstenlege og funksjonelle kommunegrenser
- effektiv forvaltning og ressursbruk
- føreseieleg og ryddig saksbehandling
Endringar i grenser skal bidra til at innbyggjarane får tenester frå den kommunen det er mest naturleg å høyre til, til dømes knytt til skule, helse, samferdsel og nærmiljø.
Ei sak om grensejustering kan takast opp av:
- kommunane sjølve
- innbyggjarar eller grunneigarar i det aktuelle området
- statsforvaltaren
- departementet
Det er ikkje krav om at alle partar er samde for at ei sak kan startast, men lokale synspunkt skal alltid hentast inn og vurderast.
Ved behandling av saka blir det gjort ei samla vurdering av fleire forhold, mellom anna:
- Omsyn til innbyggjarane: tilhøyrsle, bruk av tenester, reiseveg og kvardagsliv
- Tenestetilbod: skule, helse, beredskap og tekniske tenester
- Samfunnsutvikling: bustad- og næringsutvikling i området
- Økonomiske konsekvensar: inntekter, utgifter og eigedelar
- Synet til kommunane: vedtak og fråsegner frå berørte kommunar
Det blir lagt vekt på kva som gir ei mest mogleg føremålstenleg og framtidsretta løysing.
Ei grensejustering omfattar meir enn sjølve grensa. Saka skal også avklare korleis rettar og plikter blir handterte. Det kan mellom anna gjelde:
- overføring av innbyggjarar (folkeregister)
- eigedomar og grunnbokforhold
- kommunale anlegg og infrastruktur (vegar, vatn og avløp)
- tenestetilbod og brukarar av tenester
- økonomiske oppgjer mellom kommunane
- tilsette og eventuelle arbeidsforhold (der det er relevant)
Målet er å sikre ein ryddig overgang for både innbyggjarar og kommunar.
Statsforvaltaren har ei sentral rolle i saksbehandlinga og skal:
- rettleie kommunar og andre involverte
- sørgje for at saka er godt utgreidd
- hente inn og vurdere fråsegner
- gi ei fagleg tilråding til departementet
Statsforvaltaren skal bidra til ei heilskapleg og balansert vurdering.
Kommunane må:
- bidra til å opplyse saka
- vurdere konsekvensar lokalt
- fatte vedtak eller gi fråsegner
- delta i dialog om løysingar
God forankring og samarbeid mellom kommunane er viktig for å få ein god prosess og eit godt resultat.